Hız-mesafe-zaman problemleri, EKPSS Matematik bölümünde her yıl soru çıkan ve birçok adayın vakit kaybettiği konular arasındadır. Bu yazıda temel formülleri, problem tiplerini ve tablolu çözüm tekniğini adım adım açıklıyoruz.

──────────────────────────
📌 Temel Formüller
──────────────────────────

Mesafe = Hız × Zaman
Hız = Mesafe ÷ Zaman
Zaman = Mesafe ÷ Hız

Bu üç formül birbirinden türetilir. Herhangi ikisini bilen üçüncüyü kolayca bulur.

──────────────────────────
📌 Problem Tipleri ve Çözüm Yöntemleri
──────────────────────────

Tip 1 – Tek Araçlı Problem:
"A şehri ile B şehri 240 km'dir. 60 km/s hızla giden araç kaç saatte varır?"
Zaman = 240 ÷ 60 = 4 saat.

Tip 2 – Karşılaşma Problemleri (Birbirine Doğru Gidişat):
İki araç birbirine doğru hareket ediyorsa toplam hızları üzerinden hesap yapılır.
Toplam Mesafe = (V1 + V2) × Karşılaşma Süresi

Tip 3 – Takip Problemleri (Aynı Yönde Gidişat):
Hız farkı üzerinden hesap yapılır.
Mesafe Farkı = (V1 - V2) × Zaman

Tip 4 – Ortalama Hız:
Gidiş ve dönüş hızları farklıysa: Ortalama hız = (2 × V1 × V2) / (V1 + V2)
Dikkat: (V1 + V2)/2 formülü yanlıştır! Aynı mesafeyi farklı hızla kat ettiğinde harmonik ortalama kullanılır.

──────────────────────────
📌 Tablolu Çözüm Tekniği
──────────────────────────

Karmaşık görünen problemleri tabloya dökmek hem hataları azaltır hem de süreyi kısaltır.

| Araç | Hız | Zaman | Mesafe |
|------|-----|-------|--------|
| A | 60 | t | 60t |
| B | 80 | t-1 | 80(t-1)|

Tablo üzerinden denklem kur, çöz.

──────────────────────────
📌 Sık Yapılan Hatalar
──────────────────────────

• Birim karışıklığı: km/s ile km/dk karıştırılması. Birimler sorudan çıkmadan önce hepsini aynı birime çevir.
• Ortalama hız yerine aritmetik ortalama almak.
• Başlangıç zamanı farkını tabloya yansıtmamak (biri 1 saat sonra çıkıyorsa zaman = t - 1).

──────────────────────────
🗓 Çalışma Planı
──────────────────────────

□ Üç temel formülü ezberlemek yerine bağlantılarıyla kavra.
□ Her problem tipinden en az 5'er soru çöz.
□ Tablolu çözüm tekniğini alışkanlık haline getir.
□ Ortalama hız formulünü ayrıca not al; sınav tuzağı olarak sıkça kullanılır.

💬 Hız problemlerinde takıldığın bir soru tipi var mı? Aşağıya yaz!

Kaynak: ÖSYM EKPSS Kılavuzu | sinavrehberi.com.tr